Arbeidstijdenwet: de grenzen waar een rooster binnen moet passen
Deze pagina gaat over de Nederlandse Arbeidstijdenwet. Maximaal twaalf uur per dienst en zestig uur per week — maar het getal dat een rooster echt begrenst, is het gemiddelde van 48 uur over zestien weken.
| Periode | Maximum | Toelichting |
|---|---|---|
| Per dienst | 12 uur | Een harde bovengrens per dienst |
| Per week | 60 uur | Ook een harde bovengrens |
| Gemiddeld per week, over 4 weken | 55 uur | Een drukke week moet dus gecompenseerd worden |
| Gemiddeld per week, over 16 weken | 48 uur | De grens die op de lange termijn telt |
| Soort rust | Minimum | Toelichting |
|---|---|---|
| Dagelijkse rust | 11 uur aaneengesloten per 24 uur | Eens per zeven dagen mag dit korter, tot 8 uur |
| Wekelijkse rust | 36 uur aaneengesloten per 7 dagen | Of 72 uur per 14 dagen, in blokken van minimaal 32 uur |
| Na een nachtdienst | 14 uur rust | Bij een nachtdienst die na 02:00 uur eindigt |
Wat de Arbeidstijdenwet wel en niet regelt
De wet gaat over hoe lang en wanneer er gewerkt mag worden, en hoeveel rust daar tegenover staat. Ze gaat niet over geld: of je overwerk uitbetaald krijgt, of er een toeslag op staat en hoeveel vakantie je opbouwt, staat allemaal ergens anders. Wie de wet leest om te weten wat overwerk oplevert, leest het verkeerde document.
- Wel: maximale arbeidstijd, minimale rusttijd, nacht- en zondagsarbeid
- Niet: loon, toeslagen, vakantieopbouw of de plicht om over te werken
- Een cao mag afwijken, maar alleen binnen het Arbeidstijdenbesluit
Hoeveel uur mag je per dag werken?
Maximaal twaalf uur per dienst. Dat is geen streefwaarde maar een bovengrens: er is geen constructie waarmee je er bovenuit komt. In de praktijk zit de beperking meestal niet hier maar bij de rust die erna moet volgen — na een dienst van twaalf uur moet je elf aaneengesloten uren vrij zijn voordat de volgende mag beginnen.
- Twaalf uur per dienst, zonder uitzondering in de hoofdregel
- De rust erna bepaalt vaak eerder wat kan dan de dienst zelf
- Pauze telt niet als arbeidstijd en rekt de dienst dus op
En per week?
Zestig uur, en dat is het getal dat mensen kennen. Het getal dat ze missen, staat eronder: gemiddeld mag je over vier weken niet boven 55 uur per week uitkomen, en over zestien weken niet boven 48 uur. Eén week van zestig uur mag dus wel — een reeks van zulke weken niet.
- 60 uur in één week, 55 gemiddeld over vier, 48 gemiddeld over zestien
- Het gemiddelde maakt een drukke periode iets dat je moet compenseren
- Zonder registratie is dat gemiddelde achteraf niet vast te stellen
Rusttijden tussen de diensten
Elke 24 uur hoort elf aaneengesloten uren rust te bevatten; eens per zeven dagen mag dat worden ingekort tot acht uur. Per week komt daar 36 uur aaneengesloten rust bij, die je ook mag uitsmeren tot 72 uur per veertien dagen, mits in blokken van minstens 32 uur.
- 11 uur per etmaal, eens per week te verkorten naar 8
- 36 uur per week, of 72 uur per twee weken
- Deze grenzen botsen het vaakst met een rooster dat op papier klopt
Nachtdiensten
Een nachtdienst is een dienst waarin meer dan één uur tussen middernacht en zes uur 's ochtends wordt gewerkt. Zo'n dienst duurt maximaal tien uur in plaats van twaalf, en eindigt hij na twee uur 's nachts, dan volgt er veertien uur rust. Daarnaast gelden er grenzen aan hoeveel nachtdiensten iemand achter elkaar en per periode mag draaien; die staan hier niet, omdat ik ze niet met zekerheid kon plaatsen.
- Meer dan één uur tussen 00:00 en 06:00 maakt het een nachtdienst
- Maximaal tien uur per nachtdienst
- Er gelden extra grenzen per periode — zoek die op in het Arbeidstijdenbesluit
Voor wie geldt de wet niet?
De Arbeidstijdenwet geldt voor werknemers, niet voor zelfstandigen die voor eigen rekening werken. Ook boven een bepaalde inkomensgrens vervalt een deel van de bescherming — maar niet alles: de regels over nachtarbeid, zondagsarbeid en werknemers onder de achttien blijven dan gewoon gelden.
- Zelfstandigen vallen er in beginsel buiten
- Boven een inkomensgrens vervalt een deel, niet het geheel
- Voor werknemers onder de 18 gelden juist strengere regels
De wet verplicht niet alleen grenzen, maar ook een administratie
Dit is het artikel dat het vaakst over het hoofd wordt gezien: de Arbeidstijdenwet verplicht de werkgever een deugdelijke registratie te voeren van de arbeids- en rusttijden (art. 4:3 ATW). Zonder die registratie is een gemiddelde van 48 uur over zestien weken geen controleerbaar feit maar een aanname — en is het bij een controle door de Arbeidsinspectie niet aan te tonen.
Bij Celtucom loopt dat langs één weg: medewerkers klokken in vanaf hun dienst in het rooster, de tijden vullen de urenstaat, en de beheerder vergrendelt de dag zodra die klopt — daarna verandert er niets meer met terugwerkende kracht. Wat uitloopt komt eruit als overuren, en de pauzeregels staan op hun eigen pagina, omdat daar de meeste vragen over gaan. Wat een nacht- of weekenddienst daarnaast aan onregelmatigheidstoeslag oplevert, regelt de wet niet — dat is cao-werk. En voor oproepkrachten komt daar een heel andere termijn bij: die van vier dagen.
Deze pagina is algemene informatie over Nederlands arbeidsrecht, geen juridisch advies. Voor de wettekst zelf: de Arbeidstijdenwet en het Arbeidstijdenbesluit staan integraal op wetten.overheid.nl.
Bekijk Celtucom met je eigen team
Plan een demo en we laten zien hoe het past bij hoe jouw organisatie écht werkt.