Proeftijd: wanneer hij mag, hoe lang, en wanneer hij niet bestaat
Deze pagina gaat over Nederlands arbeidsrecht. Het feit dat de meeste mensen verrast: een te lange proeftijd wordt niet ingekort — hij vervalt helemaal, en dan is er geen proeftijd.
| Duur van het contract | Maximale proeftijd | Bij een langere afspraak |
|---|---|---|
| Zes maanden of korter | Geen proeftijd toegestaan | Elke afgesproken proeftijd is nietig |
| Langer dan zes maanden, korter dan twee jaar | Eén maand | Twee maanden afspreken maakt hem nietig |
| Twee jaar of langer | Twee maanden | Langer afspreken maakt hem nietig |
| Voor onbepaalde tijd | Twee maanden | Langer afspreken maakt hem nietig |
Een cao kan hiervan afwijken, en doet dat ook: bij een contract korter dan twee jaar kan de maximale proeftijd bij cao worden verruimd. Kijk dus eerst in de cao voordat je de tabel hierboven als laatste woord neemt.
Bij een kort contract mag het niet
Dit is de regel die het vaakst wordt overtreden en het minst bekend is: bij een arbeidsovereenkomst van zes maanden of korter mag er géén proeftijd worden afgesproken (art. 7:652 BW). Niet één week, niet “voor de vorm”. Staat er toch een proeftijdbeding in zo'n contract, dan heeft het geen werking — en dan gelden vanaf dag één de gewone regels voor opzeggen.
- Contract van zes maanden of korter: geen proeftijd, punt
- Een beding dat er toch staat, werkt niet
- Vanaf dag één gelden dan de gewone opzegregels
Te lang afgesproken? Dan is er géén proeftijd
Hier zit de grootste misvatting van dit onderwerp. Spreek je bij een jaarcontract twee maanden proeftijd af — terwijl er maximaal één is toegestaan — dan wordt die proeftijd niet teruggebracht naar één maand. Het hele beding is nietig, en er is dus helemaal geen proeftijd. Voor een werkgever die iemand in week drie laat gaan, is dat het verschil tussen een rechtsgeldig einde en een doorlopend dienstverband.
- Een te lange proeftijd wordt niet ingekort maar vervalt volledig
- Precies de val bij een jaarcontract met twee maanden proeftijd
- Controleer de duur vóórdat je iemand in de proeftijd laat gaan
Schriftelijk, en voor allebei gelijk
Een proeftijd ontstaat niet vanzelf en niet mondeling: hij moet schriftelijk zijn afgesproken, in het contract of in een cao die van toepassing is. Daarnaast geldt hij voor beide partijen even lang — een proeftijd van twee maanden voor de werkgever en één voor de werknemer bestaat niet. En hij begint te lopen wanneer het werk begint, niet wanneer het contract is getekend.
- Schriftelijk, anders is er geen proeftijd
- Even lang voor werkgever en werknemer
- Hij start bij de eerste werkdag, niet bij de handtekening
Opzeggen tijdens de proeftijd
Zolang de proeftijd loopt, mogen beide partijen de arbeidsovereenkomst per direct beëindigen. Geen opzegtermijn, geen toestemming van UWV, geen ontbinding via de rechter — en het mag zelfs vóór de eerste werkdag. Een reden hoeft er niet bij, maar wie erom vraagt, heeft er recht op: de ander moet de reden dan schriftelijk geven.
- Per direct, door allebei, zonder opzegtermijn
- Geen UWV en geen rechter nodig
- Op verzoek moet de reden schriftelijk worden gegeven
Ziek in de proeftijd
Het antwoord is hard maar duidelijk: ziekte beschermt je tijdens de proeftijd niet tegen ontslag. De opzegverboden die daarbuiten gelden — je mag iemand niet opzeggen ómdat hij ziek is — werken in de proeftijd niet. Wat wél blijft gelden zijn de verboden op discriminatie: ontslag vanwege zwangerschap, herkomst of geloof mag ook in de proeftijd niet, en dat is geen formaliteit.
- De gewone opzegverboden bij ziekte gelden hier niet
- Het discriminatieverbod geldt onverkort, ook in de proeftijd
- Ontslag wegens zwangerschap mag ook in de proeftijd niet
Een tweede contract krijgt meestal geen nieuwe proeftijd
Wordt een contract verlengd voor in grote lijnen hetzelfde werk, dan mag daar geen nieuwe proeftijd in. De gedachte erachter is eenvoudig: je hebt al kunnen beoordelen of het past. Een nieuwe proeftijd kan alleen als het opvolgende contract duidelijk andere vaardigheden of verantwoordelijkheden vraagt — en “andere functienaam” is dat op zichzelf niet.
- Verlenging voor hetzelfde werk: geen nieuwe proeftijd
- Alleen bij wezenlijk ander werk kan het opnieuw
- Een andere functietitel is op zichzelf niet genoeg
Als de proeftijd voorbij is
Dan gelden de gewone regels weer, en die zijn een stuk minder vrijblijvend: er komt een opzegtermijn bij kijken, en bij een dienstverband dat door de werkgever wordt beëindigd meestal ook een transitievergoeding. Werkt iemand op afroep, dan heeft dat contract zijn eigen regels over oproepen en opzeggen: oproepcontract. En wordt het contract verlengd, dan gaat de ketenregeling tellen: na drie contracten of drie jaar ontstaat er vanzelf een vast dienstverband.
Voor werkgevers is de proeftijd vooral een datum die je niet mag missen. In Celtucom staan de gewerkte uren en de planning van een nieuwe medewerker vanaf zijn eerste dienst bij elkaar — handig, want de proeftijd loopt vanaf de eerste werkdag en niet vanaf de handtekening.
Deze pagina is algemene informatie over Nederlands arbeidsrecht, geen juridisch advies. Een proeftijd die verkeerd is afgesproken kost geld, dus laat een twijfelgeval nakijken voordat je erop handelt — niet erna.
Bekijk Celtucom met je eigen team
Plan een demo en we laten zien hoe het past bij hoe jouw organisatie écht werkt.